Abhang Remix

अभंग आस्वाद - १९

2010-10-13T09:50:00.000+05:30

तिर्थी धोंडा पाणी

तिर्थी धोंडा पाणी । देव रोकडा सज्जनीं ॥१॥
मिळालिया संतसंग । समर्पितां भलें अंग ॥ध्रु.॥
तिर्थी भाव फळे । येथें आनाड तें वळे ॥२॥
तुका म्हणे पाप । गेलें गेल्या कळे ताप ॥३॥

तिर्थाच्या ठिकाणी जाण्याची इतकी धडपड आपण करतो, आणि कळत नकळत लुटले जातो. तुकाराम म्हणतात, संतसंग हाच खरा सर्व भावनिक गरजांचा उतारा आहे. नाहीतर कोणीतरी म्हटलेच आहे ना की...
रांड़, सांड़, सीढ़ी, सन्यासी | इनसे बचे तो काशी ।

तुकारामांनी तर सांगितले आहे की पूजा करताना संतमंडळी घरी आली तर आधी त्यांचा सत्कार करावा आणि मग देवाची पूजा.

करितां देवार्चन । घरा आले संतजन ॥१॥
देव सारावे परते । संत पूजावे आरते ॥ध्रु.॥.
शाळिग्राम विष्णुमूर्ती । संत हो का भलते याती ॥२॥
तुका म्हणे संधी । अधिक वैष्णवांची मांदी ॥३॥

अभंग आस्वाद - १८

2010-04-23T19:16:00.001+05:30

देव दयाळ
देव दयाळ देव दयाळ । साहे कोल्हाळ बहुतांचा ॥१॥
देव उदार देव उदार । थोड्यासाटीं फार देऊं जाणे ॥२॥
देव चांगला देव चांगला । तुका लागला चरणीं ॥३॥

देव आपल्यासारखा असावा म्हणजे त्याच्याशी संवाद साधता यावा ही मूर्तिपूजेची व भक्तिची मुख्य कल्पना. पण आपण आपल्या देवाला आपल्या 'लेवल'ला आणून ठेवले आहे. म्हणजे असे की आपल्याला दारू हवी म्हणून ती देवाला वाहायची आणि मग आपण घ्यायची! आपला अपमान झाला तर आपण सूडाच्या भावनेने पेटून उठतो मग देवही तसाच हवा ना? म्हणूनच प्रसाद न घेता पतीला भेटायला गेलेल्या कलावतीची सत्यनारायणाने केलेली हालत आपल्याला सुखावते. देव चांगला आहे, दिसायला आपल्यासारखा दिसला तरी गुणाने आपल्यासारखा नाही. त्याच्या चरणी लागलो तर आपणही थोडेफार तसे होऊ, नाही का?

अभंग आस्वाद - १७

2009-12-20T15:13:00.002+05:30

भक्तिभावें विण

आली सिंहस्थपर्वणी । न्हाव्या भटा जाली धणी॥१॥
अंतरीं पापाच्या कोडी । वरिवरि बोडी डोईं दाढी ॥ध्रु.॥
बोडिलें तें निघालें । काय पालटलें सांग वहिलें ॥२॥
पाप गेल्याची काय खुण । नाहीं पालटले अवगुण ॥३॥
भक्तिभावें विण । तुका म्हणे अवघा सीण ॥४॥

आतमध्ये पापाचे थरच्या थर असताना केवळ वरच्या केसांचे मुंडन केल्याने काय होणार? अवगुणांची छाटणी होणे गरजेचे आहे. सिंहस्थ पर्वणी म्हणजे न्हावी आणि भटांचे कमाईचे दिवस! तर समाजातील दांभिकांना आपली शक्ती दाखविण्याची संधी. भक्तिभाव नसेल तर हा सगळा पसारा व्यर्थ आहे असे तुकाराम महाराज बजावतात.

अभंग आस्वाद - १६

2009-06-24T19:23:00.000+05:30

नका मजपाशीं | वदो प्रपंचाचे विशीं

नका मजपाशीं | वदो प्रपंचाचे विशीं ||१||
आतां नाइकावी कानीं | मज देवाविण वाणी ||ध्रु.||
येऊनियां रूपा | कोण पाहे पुण्यपापा ||२||
मागे आजिवरी | जालें माप नेलें चोरी ||३||
सांडियेलीं पानें | पुढें पिका अवलोकन ||४||
पडों नेदी तुका | आड गुंपूं कांहीं चुका ||५||

प्रपंचाच्या गप्पांचा आणि गॉसिपचा अगदी वीट आला की लोकांना हात जोडून नम्रपणे विनंती करा की आता पुरे. मला आता यात रस नाही. भगवंताचे गूण तुम्हाला गाता येत असतील तर गा, नाहीतर गप्प बसा, माझे कान शिणवू नका, तुमचे चालू द्या. पण लोकांना एकटं करमत नाही, ते मलाही त्यांच्यात "सामील" करू पाहातात. त्यांचा हेतू काही वाईट नसतो, पण त्यांना काय माहिती मी आता त्यांच्यातला राहिलेलो नाही? माझा क्लास आता वेगळा आहे?

अभंग आस्वाद - १५

2008-08-01T20:32:00.000+05:30

ऐसे संत जाले कळीं
ऐसे संत जाले कळीं। तोंडीं तमाखूची नळी ॥१॥
स्नानसंध्या बुडविली । पुढें भांग वोडवली ॥ध्रु.॥
भांगभुर्का हें साधन । पची पडे मद्यपान ॥२॥
तुका म्हणे अवघें सोंग । तेथें कैचा पांडुरंग ॥३॥

आम्ही संत म्हणजे आम्ही कोणी वेगळे वा मोठे असा आव आणणारे ते संत कसे असू शकतात? व्यसन केले पण ते पचवले म्हणून संतपदवी मिळत नाही. लोकसंग्रहाने देखील देव बनता येत नाही. लोकांना रोगमुक्त करून त्यांचा दुवा घेता येईल पण त्यांना देवाकडे नेता येणार नाही. ईश्वराशी जवळीक ही संतांची ओळख. सध्याच्या संतांचे लक्षण तुकारामांनी वर केलेच आहे!

अभंग आस्वाद - १४

2008-05-25T18:59:00.000+05:30

हिरा ठेवितां ऐरणीं
हिरा ठेवितां ऐरणीं । वांचे मारितां जो घणीं ॥1॥
तोचि मोल पावे खरा । करणीचा होय चुरा ॥ध्रु.॥
मोहरा होय तोचि अंगें। सूत न जळे ज्याचे संगें ॥2॥
तुका ह्मणे तोचि संत । सोसी जगाचे आघात ॥3॥

हिरा ऐरणीवर ठेवून त्याच्यावर घणाचे घाव घातल्यावरही जर तो फुटला नाही तरच त्याला मोल येते. खोट्या हिऱ्याचा चुरा होतो. संकटात माणसाची खरी पारख होते. क्रूषापासून येशू ख्रिस्तापर्यंत आणि मोहम्मदापासून ते तुकारामांपर्यंत सर्व संतांना जगाच्या विरोधाचा सामना करावा लागला. पण मोहरिला गुंडाळलेले सुत जसे जळत नाही, तसे ईश्वराशी जवळीक साधलेले हे संत सुखरूप राहतात.

अभंग आस्वाद - १३

2008-05-04T08:17:00.000+05:30

तुका म्हणे धन
धनवंतालागीं । सर्वमान्यता आहे जगीं ॥१॥
माता पिता बंधु जन । सर्व मानिती वचन ॥ध्रु.॥
जव मोठा चाले धंदा । तंव बहिण म्हणे दादा ॥२॥
सदा शृंगारभूषणें । कांता लवे बहुमानें ॥३॥
तुका म्हणे धन । भाग्य अशाश्वत जाण ॥४॥

वित्त, सत्ता, प्रसिद्धी या सर्व बाबी माणसाला समाजात मान्यता मिळवून देतात. पण आपण ज्यांना आपले मानतो त्यांच्या बाबतीतही याच गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात हा वेदना देणारा अनुभव तुकाराम या अभंगातून सांगतात. कदाचित तो त्यांचा व्यक्तिगत अनुभवही असू शकेल. कारण सुरवातीला सुरळीत चाललेला त्यांचा व्यवसाय दुष्काळाने डबघाईस आणला होता. या अभंगातली शेवटची ओळ ज्याला कळली त्याला अध्यात्मात आणखी काही शिकण्यासारखे राहिलेले नाही असे खुशाल समजावे. ज्या पैशासाठी आपण येवढा आटापिटा करतो तो नशिबात असला तरच आणि तेवढाच मिळतो तोही कधी, कसा जाईल याचा नेम नाही.
लक्ष्मीस्तोय तरंगभंग चपलः
पाण्याच्या लाटेप्रमाणे चंचल असलेल्या लक्ष्मीचा काय भरवसा?

अभंग आस्वाद - १२

2008-02-29T12:53:00.000+05:30

उजळला दीप गुरुकृपा
जाला प्रेतरूप शरीराचा भाव । लिक्षयेला ठाव श्मशानींचा ॥१॥
रडती रात्रदिवस कामक्रोधमाया । म्हणती हायहाया यमधर्म ॥ध्रु.॥
वैराग्याच्या शेणी लागल्या शरीरा । ज्ञानाग्नि भरभरां जीवित्वेसी ॥२॥
फिरविला घट फोडिला चरणीं । महावाक्य जनीं बोंब जाली ॥३॥
दिली तिळीजुळी कुळनामरूपांसी । शरीर ज्याचें त्यासी समर्पिलें ॥४॥
तुका म्हणे रक्षा जाली आपींआप । उजळला दीप गुरुकृपा ॥५॥

प्रेमात पागल झालेल्या प्रियकराला जळी, स्थळी, काष्टी, पाषाणी जसे प्रेयसीच दिसते तसे भक्तित बुडालेल्या तुकारामांना अंत्ययात्रा देखील ईश्वराकडे नेणारी भक्तियात्राच वाटली तर नवल नाही. ईश्वराशी तादात्म्य पावल्यामुळे शरीराचा भाव प्रेतरूप झाल्यासारखा, आता आपले हक्काचे झाड गेले म्हणून रडणार्या काम, क्रोध, मायारूपी कैदाशिणी, तर आपला हात साफ करण्याची संधी गेली म्हणून हबकलेला यम! कडक उन्हात वाळलेल्या वैराग्यरूपी शेणी असल्यावर ज्ञानरुपी अग्नि जीवित्वाच्या आसेला आपल्या कवेत किती सहजतेने सामावून घेतो? आशा, आकांक्षेचे घट प्रदक्षिणा करवून एकदा का फोडून टाकले की 'अहं ब्रम्हास्मि' व 'तत्वम् असि' या महावाक्यांची बोंब मारायला मोकळे. कुळ, नाम व रूपाची ही तिलांजली देऊन शरीर ईश्वरास समर्पित केले की मनातल्या ऐहिकतेची रक्षा झालीच म्हणून समजा. आता एका कोपर्यात गुरुकृपेचा दीप जणू काही झालेच नाही, इथे काही नव्हतेच तर होणार काय? अशा थाटात शांतपणे तेवत आहे!

अभंग आस्वाद - ११

2008-02-29T10:31:00.000+05:30

माकडें मुठीं धरिलें फुटाणे
माकडें मुठीं धरिलें फुटाणे । गुंतले ते नेणे हात तेथें ॥१॥
काय तो तयाचा लेखावा अन्याय । हित नेणे काय आपुलें तें ॥ध्रु.॥
शुकें नळिकेशीं गोवियेले पाय । विसरोनि जाय पक्ष दोन्ही ॥२॥
तुका म्हणे एक ऐसे पशुजीव । न चले उपाव कांहीं तेथें ॥३॥

पुर्वीच्या काळी माकडे पकडण्यासाठी एका मडक्यात काही खाण्याचे पदार्थ टाकून ते जमिनीत पुरुन ठेवत असत. माकडे ते खाण्यासाठी त्यात हात घालत. हाताची मूठ मिटल्यामुळे हात बाहेर निघत नसे व ते पकडले जाई. पण त्या मूर्ख माकडाला हे कळत नसे की आपण जशी मूठ मिटली तशी मूठ उघडली तर आपला हात आपोआप बाहेर येईल! पण त्याला तरी का दोष द्यावा? तो तर शेवटी पशू आहे. (माणसाचे काय?) पोपट पकडण्यासाठी देखील अशीच एक सोपी युक्ती केली जाई. एक नळी तारेला बांधून ठेवत. पोपट त्यावर बसला की ती त्याच्याच वजनाने गोल गोल फिरू लागे. ही नळी सोडली तर आपण खाली पडू या भितीने तो ती नळी घट्ट धरून ठेवी व पकडला जाई. जनसामांन्यांना परिचीत असलेली ही उदाहरणे देऊन तुकारामांनी किती सोप्या पद्धतीने माणसाला "सोडायचा" उपदेश केला आहे?

अभंग आस्वाद - १०

2008-02-29T10:15:00.000+05:30

तोंवरि तोंवरि माळामुद्रांचीं भूषणें
तोंवरि तोंवरि जंबुक करि गर्जना । जंव त्या पंचानना देखिलें नाहीं ॥१॥
तोंवरि तोवरिं सिंधु करि गर्जना । जंव त्या अगिस्तब्राम्हणा देखिलें नाहीं ॥ध्रु.॥
तोंवरि तोंवरि वैराग्याच्या गोष्टी । जंव सुंदर वनिता दृष्टी पडिली नाहीं ॥२॥
तोंवरि तोंवरि शूरत्वाच्या गोष्टी । जंव परमाईंचा पुत्र दृष्टी देखिला नाहीं ॥३॥
तोंवरि तोंवरि माळामुद्रांचीं भूषणें । जंव तुक्याचें दर्शन जालें नाहीं ॥४॥

जोवर खर्या शक्तीची ओळख होत नाही तोवर कोणीही भाव खाऊन जातो. तसे खर्या संताचे दर्शन होत नाही तोवर माळामुद्रांची चलती असते. वैराग्याच्या आणि शूरत्वाच्या गोष्टी सुंदर स्त्री अथवा पराक्रमी पुरुष भेटेपर्यंतच!

अभंग आस्वाद - ९

2007-12-04T14:34:00.000+05:30

ढाल तलवारें गुंतले हे कर
ढालतलवारे गुंतले हे कर । ह्मणे जुंझणार कैसा जुंझे ॥1॥
पेटी पडदळे सिले टोप ओझें । हें तों जालें दुजें मरणमूळ ॥ध्रु.॥
बैसविलें मला येणें अश्वावरी । धावूं पळूं तरी कैसा आतां ॥2॥
असोनि उपाय ह्मणे हे अपाय । ह्मणे हायहाय काय करूं ॥3॥
तुका ह्मणे हा तों स्वयें परब्रह्म । मूर्ख नेणे वर्म संतचरण ॥4॥

साध्य साधण्यासाठी साधनाचा उपयोग करून घ्यायला ते साधन कसे वापरायचे याचे तर ज्ञान पाहिजे ना? नाहीतर तुकाराम महाराजांनी वर सांगितलेली अवस्था व्हायची. मला एका हातात ढाल तर दुस-या हातात तलवार दिलीत, आता मी लढू कोणत्या हाताने? घोड्यावर बसविलेत? वा! आता युद्धाची धावपळ कशी करणार?
तुझे आहे तुजपाशी, हेच खरे नव्हे का? तुझे सत्त्व तुझ्याजवळ असले तर साध्य साधण्यासाठी लागणारे साधन सहज उभे करता येते. ही गोष्ट प्रभू रामचंद्रांच्या कथेवरून स्पष्ट होत नाही का? रावणाची लंका जिंकायची, त्यासाठी समुद्र चालत पार करायचा. इतक्या मोठ्या सैन्याशी वानरांच्या सहाय्याने लढायचे, हे सर्व काय सोपे होते? त्यासाठी लागणारी साधनसंपत्ती रामाने स्वतःच्या सत्त्वाच्या बळावर उभी केली.

विजेतव्या लङ्का चरणतरणीया जलनिधिः
विपक्षः पौलस्त्यो रणभुवि सहायाश्च कपयः।
तथाप्येको रामः सकलमवधीद्राक्षसकुलम्
क्रियासिद्धिः सत्वे भवति महतां नोपकरणे॥

अभंग आस्वाद - ८

2007-10-21T16:49:00.000+05:30

अवघा तो शकुन

अवघा तो शकुन । हृदयीं देवाचे चरण ॥ १ ॥
येथें नसतां वियोग । लाभा उणें काय मग ॥ध्रु.॥
संग हरिच्या नामाचा। शुचिर्भूत सदा वाचा ॥२॥
तुका म्हणे हरिच्या दासां । शुभकाळ अवघ्या दिशा ॥३॥

मुहुर्ताचे मोल तुकाराम महाराजांना कमी करायचे नाही पण हरीभक्तांना सर्वच काळ शुभ व सगळ्याच दिशाही शुभ आहेत असे सांगुन त्यांनी मोठ्या कौशल्याने समाजातील बाह्य अवडंबर कमी केले. श्रद्धेवर आघात न करता भक्तिचाच उपयोग करून धर्मात शिरलेली गतानुगतिकता त्यांनी यशस्वीपणे कमी करून दाखवली व हेच वारकरी संप्रदायाचे सामुदायिक यश आहे असे मला वाटते.

अभंग आस्वाद - ७

2007-07-27T12:06:00.000+05:30

पंढरीची वारी आहे माझे घरीं
पंढरीची वारी आहे माझे घरीं । आणीक न करीं तीर्थव्रत ॥1॥
व्रत एकादशी करीन उपवासी । गाईन अहर्निशी मुखीं नाम ॥2॥
नाम विठोबाचें घेईन मी वाचे । बीज कल्पांतींचें तुका ह्मणे ॥3॥

"आहे माझे घरी" म्हणजे पिढीजात आहे असे तुकारामांना म्हणायचे असावे. घरच्या परंपरांचा अभिमान आपल्यासारखाच त्यांनाही होताच म्हणायचा की! एकादशी व्रताचे महत्व संतांच्या साहित्यामुळे महाराष्ट्रात वाढले असे म्हणायला जागा आहे. एखाद्या गुंडाच्या नुसत्या नावावर कामे होतात असे म्हणतात (खरे खोटे ईश्वर जाणे). मग विठोबाच्या नामाने पारमार्थिक उन्नती का होऊ शकणार नाही?

अभंग आस्वाद - ६

2007-07-27T11:16:00.000+05:30

मी भक्त तूं देव ऐसें करीं
नको ब्रह्मज्ञान आत्मस्थितीभाव । मी भक्त तूं देव ऐसें करीं ॥1॥
दावीं रूप मज गोपिकारमणा । ठेवीन चरणांवरी माथा ॥ध्रु.॥
पाहोनि श्रीमुख देईन आलिंगन । जीवें निंबलोण उतरीन ॥2॥
पुसतां सांगेन हितगुज मात । बैसोनि एकांत सुखगोष्टी ॥3॥
तुका ह्मणे यासी न लावीं उशीर । माझें अभ्यंतर जाणोनियां ॥4॥

महाराष्ट्रातले बहुतेक सर्व संत द्वैत भक्तीवर विश्वास ठेवणारे होते. "मी भक्त, तू देव ऐसे करी" अशी मागणी करणे म्हणजे अद्वैतवाद्यांना कमीपणाचे वाटेल कदाचित. प्रियकर प्रेयसीच्या नात्यात असलेला गोडवा लग्नानंतर खतम होतो असे म्हणतात, तसे द्वैतातला गोडवा अद्वैतात खतम होईल ही भीती भक्ताला लागून राहिलेली असते. थोडक्यात, भक्त व भगवंत यांच्यातील मधुर संबंधांचा ठाव घेणारा हा अभंग आहे.

अभंग आस्वाद - ५

2007-07-26T16:57:00.000+05:30

ऐसा विटेवर देव कोठे
उदंड पाहिले उदंड ऐकिले, उदंड वर्णिले क्षेत्रमहिमे |
ऐसी चंद्रभागा ऐसे भीमातीर, ऐसा विटेवर देव कोठे ||
ऐसे संतजन ऐसे हरिदास, ऐसा नामघोष सांगा कोठे |
तुका म्हणे आम्हां अनाथा कारणें, पंढरी निर्माण केली देवे ||

असा कमरेवर हात ठेवून विटेवर उभा असलेला देव जगात कोठेच नाही. आज आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने त्याची आठवण तमाम महाराष्ट्राला होणे अपरिहार्यच आहे. एकत्वाचा, भक्तिचा व मुख्य म्हणजे निर्वैरत्वाचा संदेश संतसाहित्यातून सांगितला गेला व तो वारीच्या माध्यमातून गावोगाव पोहोचला.

ते संतजन, ते हरिदास धन्य होत.

अभंग आस्वाद - ४

2007-06-12T23:00:00.000+05:30

संताचे वचनीं मानितां विश्वास
पराविया नारी माउलीसमान । मानिलिया धन काय वेचे ॥1॥
न करितां परनिंदा द्रव्य अभिलाष । काय तुमचें यास वेचे सांगा ॥ध्रु.॥
बैसलिये ठायी म्हणता रामराम । काय होय श्रम ऐसें सांगा ॥2॥
संताचे वचनीं मानितां विश्वास । काय तुमचें यास वेचे सांगा ॥3॥
खरें बोलतां कोण लागती सायास । काय वेचे यास ऐसें सांगा ॥4॥
तुका म्हणे देव जोडे याचसाटीं । आणिक ते आटी न लगे कांहीं ॥5॥

प्रत्येक ठिकाणी बुद्धिप्रामाण्यवाद काय करायचा? तुकारामादी संतांवर विश्वास ठेवायला काहीच खर्च येत नाही. मग एक चान्स तर घेऊन बघा की राव. तोटा तर काहीच नाही, झाला तर फायदाच! एक वाणी यापेक्षा चांगला सल्ला तो काय देणार? बसल्याजागी रामराम म्हणून पाहा, परनारी मातेसमान तर परद्रव्य विष्ठेसमान मानून पाहा, खरे बोलून तर पाहा देव मोफत जोडला जातो आपल्या आयुष्याशी कायमचा!

अभंग आस्वाद - ३

2007-06-10T10:24:00.000+05:30

करितां चिंतन विठोबाचें

न कळे तें कळों येईल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥1॥
न दिसे तें दिसों येईल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥ध्रु.॥
न बोलों तें बोलों येईल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥2॥
न भेटे तें भेटों येईल आपण । करितां चिंतन विठोबाचें ॥3॥
अलभ्य तो लाभ होईल अपार । नाम निरंतर ह्मणतां वाचे ॥4॥
तुका ह्मणे आस जीव सर्वभावें । तरतील नांवें विठोबाच्या ॥5॥

विषयांचे चिंतन करून काय मिळते? द्रव्य, दारेचे चिंतन करून काय त्या गोष्टी मिळतात का? पण विठोबाचे चिंतन केल्यास मात्र तो प्रत्यक्ष भेटायला येतो असा विश्वास तुकाराम देतात. द्रौपदीला नाही का चिंतनमात्रे कृष्णाने वस्त्रे पुरवली? १००% निष्ठेने आपली आस विषयांकडून ईश्वराकडे वळवली तर भवसागर तरून जाल असे ते म्हणतात.

अभंग आस्वाद - २

2007-06-09T21:53:00.000+05:30

फुटती तरुवर उष्णकाळमासीं
कां रे नाठविसी कृपाळु देवासी । पोसितो जनासी एकला तो ॥1॥
बाळा दुधा कोण करितें उत्पत्ती । वाढवी श्रीपति सवें दोन्ही ॥ध्रु.॥
फुटती तरुवर उष्णकाळमासीं । जीवन तयांसी कोण घाली ॥2॥
तेणें तुझी काय नाहीं केली चिंता । राहे त्या अनंता आठवूनि ॥3॥
तुका ह्मणे ज्याचें नाम विश्वंभर । त्याचें निरंतर ध्यान करीं ॥4॥

या दीड वीत पोटाच्या काळजीने इतके हातघाईवर का येता बरे? जन्माला घातले तेव्हा देवाने दुधाची सोय केली होती की नाही? पशू, पक्ष्यांची काळजी देव करतोच की! मग माणूसच का इतका घाबरून राहतो बरं? उन्हाळ्यात कोणीही पाणी घालत नसताना झाडांना पालवी फुटते हा ईश्वराचा चमत्कारच आहे. विश्वंभराचे ध्यान करा, नाम घ्या आणि चिंतामुक्त व्हा हाच तुकारामांचा संदेश आहे.

अभंग आस्वाद - १

2007-05-11T20:40:00.000+05:30

सदैव तुह्मां अवघें आहे
सदैव तुह्मां अवघें आहे । हातपाय चालाया ॥1॥

मुखीं वाणी कानीं कीर्ती । डोळे मूर्ती देखाया ॥ध्रु.॥
अंध बहिर ठकलीं किती । मुकीं होती पांगुळें ॥2॥
घरास आगि लावुनि जागा। न पळे तो गा वांचे ना ॥3॥
तुका म्हणे जागा हिता । कांहीं आतां आपुल्या ॥4॥

आपल्याकडे काय नाही यापेक्षा आपल्याकडे काय आहे ते पाहावे. आणि त्याचा सत्कर्मासाठी उपयोग करावा.
इतर काही नसेल पण हात पाय तर आहेत ना? कान आहेत, डोळे आहेत. त्याचा उपयोग आपण कसा करतो? स्वार्थाकरता करण्यात काहीच वाईट नाही पण आपण तर त्याचा उपयोग इतरांना त्रास देण्यासाठी करतो. त्याऐवजी शरीराचा उपयोग ईश्वराकडे जाण्यासाठी का करू नये? सदैव याचा अर्थ'नेहमी' असा नसून तुम्ही सुदैवी आहात असा घ्यायचा आहे.

आपल्या हिताकरता आपल्यालाच प्रयत्न करावे लागतील. असेल हरी तर देईल खाटल्यावरी असे थोडेच होणार आहे?

UTF - 8 is not the right encoding for the web

2006-01-13T11:47:00.000+05:30

And this is how it looks after converting it to Unicode

So that the pages can be viewed in any browser or OS.
More important is that google and other search engines can read and index it.

2006-01-05T15:17:00.000+05:30

तुका म्हणे त्याचे कळलें आम्हां वर्म । जे जे कर्मधर्म नाशवंत॥3॥

The first 600 poems are correct when it comes to "tuka Mhane".
But after that i.e. 601 onwards, the "m" is complete instead of half. like this...

तुका ह्मणे तया भार घातलिया । उपेक्षीना दयासिंधु माझा ॥3॥

so the number of results from google search for the first 2 words are different.

http://tinyurl.com/b7b33
and
http://tinyurl.com/9ewby

e (Deergha e) is not mapped correctly.

2005-12-16T15:24:00.000+05:30

3015
वास पंढरीचा जन्म सदा देइप । आणीक दुजें मागणें तुज नाहीं ॥1॥
कृपा देइप दान हरि मज कृपा देइप दान । नासीं त्रिमिर दाखवीं चरण ।

It should be

वास पंढरीचा जन्म सदा देई । आणीक दुजें मागणें तुज नाहीं ॥1॥
कृपा देई दान हरि मज कृपा देई दान । नासीं त्रिमिर दाखवीं चरण ।

T TH d DH the second one TH is not mapped correctly

2005-12-13T17:38:00.000+05:30

3
वि ो माउलिये हाचि वर देइप । संचरोनि राहीं हृदयामाजी ॥2॥

5
ेविले चरण दोन्ही विटेवरी । ऐसें रूप हरी दावीं डोळां ॥ध्रु.॥

6
मुगुट माथां कोटि सूर्यांचा झळाळ । कौस्तुभ निर्मळ शोभे कं ीं ॥2॥

10
व्यभिचार माझा पडिला ाउका । न सर ती लोकांमाजी जालें ॥2॥

15
तुका म्हणे अंगसंग एके ायीं । असों जेथें नाहीं दुजें कोणी ॥3॥

16
याचसा ी सांडियेले भरतार । रातलों या परपुरुषाशीं ॥2॥

29
त्याचें सुख नाहीं आलें अनुभवा । क िण हें जिवा तोंचिवरी ॥1॥

_____

32
देवापाशीं मागें आवडीची भिH । विश्वासेंशीं प्रीति भावबळें ॥2॥

34
कुळीं कन्यापुत्र होतीं जीं सािkवक । तयाचा हरिख वाटे देवा ॥ध्रु.॥

39
सोवऑया ओंवऑया राहिलों निराळा । पासूनि सकळां अवघ्यां दुरीं ॥ध्रु.॥

40
ब्रह्मादिकांसि हें दुर्लभ उिच्छष्ट । नका मानूं वीट ब्रह्मरसीं ॥ध्रु.॥

46
अइका जी तुह्मी भH भागवत । कराल तें हित सत्य करा ॥ध्रु.॥

48
अवघें पावे नारायणीं । जनादऩनीं तुक्याचे ॥3॥

56
शेजारणीच्या गेली रागें ।कुतयांनी घर भरिलें मागें ॥3॥

66
शिंदळीच्या कुंटणी वाटा । संग खोटा खोटएाचा ॥ध्रु.॥
येर येरा कांचणी भेटे। आगी उ े तेथूनी ॥2॥

67
वृित्त भूमि राज्य द्रव्य उपाजिऩती । जाणा त्या नििश्चतीं देव नाहीं ॥1॥
भाडेकरी वाहे पा ीवरी भार । अंतरींचें सार लाभ नाहीं ॥ध्रु.॥

69
करी इंिद्रयांची सेवा । पाहे आवडीचा हेवा ॥ध्रु.॥

74
तुका म्हणे नाहीं ावी िस्थति मती । यमाची नििंश्चती कुळवाडी ॥3॥

81
योगाचें तें भाग्य क्षमा । आधीं दमा इंिद्रयें ॥1॥

83
बाइऩल सवासिण आइऩ । आपण पितरांचे ायीं ॥1॥

86
तुका म्हणे बापा । चुकवीं चौयाशींच्या खेपा ॥6॥

87
कानडीनें केला महाटा भ्रतार । एकाचें उत्तर एका न ये ॥1॥
तुका म्हणे येर येरा जें वििच्छन्न । तेथें वाढे सीण सुखा पोटीं ॥3॥

89
तुका म्हणे देवा । तया दुरी मज ेवा ॥3॥

90
तीळ जािळले तांदुळ । काम क्रोधे तैसे चि खळ ॥1॥
मानदंभासा ीं। केली अक्षरांची आटी ॥2॥

91
बहुतां जन्मींचा जालों भारवाही । सुटिजे हें नाहीं वर्म ावें ॥2॥

92
भH णी देव बोलती पुराणें । निर्धार वचनें साच करीं ॥1॥
प्रत्यक्षासि काय द्यावें हें प्रमाण । व्यंकोबाचें ण फेडियेलें ॥4॥

94
खाटिक हा स्नेहवादें पशु पाळी । कापावया नळी तया सा ीं ॥3॥

95
तुका म्हणे धीर । भंगलिया पा ीं कीर ॥3॥

96
युHाहार न लगे आणिक साधनें । अल्प नारायणें दाखविलें ॥1॥

97
वािळयेली संतीं । केली बोडोनि फजिती ॥3॥
तुका म्हणे ताळा । नाहीं त्याची अवकळा ॥4॥

100
येवढा त्यांचा छंद देवा । काय सेवा भHी ते ॥ध्रु.॥

102
भHाविण देवा । कैंचें रूप घडे सेवा ॥1॥
शोभविलें येर येरां । सोनें एके ायीं हिरा ॥ध्रु.॥
देवाविण भHा । कोण देता निष्कामता ॥2॥

103
ऐसा भHांचा अंकित । लागे तैसी लावी प्रीत ॥ध्रु.॥
तुका म्हणे आलें । रूपा अव्यH चांगलें ॥3॥

104
काय दिनकरा । केला कोंबडएानें खरा ॥1॥
कां हो ऐसा संत ेवा । भार माझे माथां देवा ॥ध्रु.॥

105
सांडावें मांडावें । काय ऐसें नाहीं ावें ॥2॥

106
कळों आलें खटएाळसें । शिवों नये लिंपों दोषें ॥ध्रु.॥

108
येर िप्रया पुत्र धना कोण लेखा । करिती तीं दुःखा पात्र शत्रु ॥ध्रु.॥

109
मान अपमान गोवे । अवघे गुंडूनी ेवावे ॥1॥

111
तुका म्हणे फुकासा ीं । पायीं घातली या मि ी ॥ होतो उ ाउ ी । लवकरी च उतार ॥3॥

112
या नांवें अद्वैत खरें ब्रह्मYाान । अनुभवावांचून बडबड ते ॥ध्रु.॥
इंिद्रयांचा जय वासनेचा क्षय । संकल्पा ही न ये वरी मन ॥2॥

114
तिथाअ धोंडा पाणी । देव रोकडा सज्जनीं ॥1॥
मिळालिया संतसंग । समपिऩतां भलें अंग ॥ध्रु.॥
तीथाअ भाव फळे । येथें आनाड तें वळे ॥2॥

115
भHा राखेे पायापासीं । दुर्जनासी संहारी ॥ध्रु.॥
अव्यH तें आकारलें। रूपा आलें गुणवंत ॥2॥
तुका म्हणे पुरवी इच्छा । जया तैसा वि ् ल ॥3॥

116
देखोनि पुराणिकांची दाढी । रडे काुंफ्दे नाक ओढी ॥1॥
आवरितां नावरे । खुर आ वी नेवरे ॥2॥

117
दुर्जनाची गंधी विष् ेचिया परी । देखोनियां दुरी व्हावें तया ॥1॥

118
वेद श्रुति नाहीं ग्रंथ ज्या प्रमाण । श्रेष् ाचें वचन न मानी जो ॥ध्रु.॥

119
शब्दा नाहीं धीर । ज्याची बुिद्ध नाहीं िस्थर ॥1॥
संतास जो निंदी। अधम लोभासा ीं वंदी ॥2॥

121
ह्मणे नवरी आणा रांड । जाळा नवयाचें तोंड ॥ध्रु.॥

2004-10-07T15:34:00.000+05:30

तुका म्हणे एका
हरीवीण नाही सखा

2004-10-07T15:30:00.000+05:30

तुका म्हणे साचा
कोठे जासी ह्रुदयिचा

नाम

2004-10-07T15:22:00.000+05:30

तुका म्हणे करिता काम
ह्रुदयि नाम धरिन

बालभाव

2004-10-07T14:28:00.000+05:30

तुका म्हणे कडिये बैसो
तेणे असो निर्भर

अद्वैत

2004-07-27T16:46:00.000+05:30

तुका म्हणे माझ्या आसावल्या बाह्या
तुज क्षेम द्याया पांडुरंगा

हितगुज

2004-07-27T16:40:00.000+05:30

तुका म्हणे तुला सान्गतो मी एक
रुक्िमनीनायक मुखी गावा

आसक्ित

2004-07-27T16:29:00.000+05:30

तुका म्हणे मज वाटते नवल
मी माझे हे बोल ऐकुिनया

आत्मज्योत

2004-07-27T16:14:00.000+05:30

तुका म्हणे रक्षा झाली आपोआप
उजळला दीप गुरुक्रुपा

यमदंड

2004-07-27T15:38:00.000+05:30

तुका म्हणे काळे चेिपयेला गळा |
मी मी वेळो वेळा करीतसे

धनत्रुष्णा

2004-07-27T15:28:00.000+05:30

सांचुिन मरे धन | लािव पोरािस भाण्द्ण ||
नािह नारायण | तुका म्हणे स्मरला ||

पांडुरंग

2004-07-26T21:11:00.000+05:30

िवटेवरी उभा नीट कटेवरी कर
तुका म्हणे त्याचे आम्हा ध््यान िनरंतर

पिरत्याग

2004-07-26T18:50:00.000+05:30

तुका म्हणे वेगी जाय सुटोिनया
धरुिन ह्रुदयामािज हरी